Sztuczna inteligencja może w ciągu najbliższych dwóch lat znacząco zwiększyć skalę cyberataków na infrastrukturę krytyczną. Tak wynika z najnowszego raportu brytyjskiego National Cyber Security Centre (NCSC). Eksperci ostrzegają, że szczególnie narażone mogą być systemy wykorzystujące przestarzałe technologie i niewystarczające zabezpieczenia. Dla przemysłu, który coraz mocniej opiera się na automatyce i rozwiązaniach cyfrowych, to sygnał, którego nie warto lekceważyć.
Spis treści
Brytyjskie służby odpowiedzialne za cyberbezpieczeństwo przedstawiły 3 listopada 2026 roku prognozę, która powinna zainteresować nie tylko specjalistów IT, ale również przedsiębiorców i osoby zarządzające zakładami produkcyjnymi.
Według NCSC do 2028 roku wysoce prawdopodobne jest wykorzystanie złośliwego oprogramowania wspomaganego sztuczną inteligencją w ataku ransomware na brytyjską infrastrukturę krytyczną. Chodzi o ataki, podczas których przestępcy blokują dostęp do systemów lub danych, a następnie żądają okupu.
To prognoza zagrożenia, a nie informacja o ataku, który już nastąpił. Jednak ocena instytucji będącej częścią brytyjskiej agencji wywiadu elektronicznego GCHQ wskazuje, że skala problemu może w najbliższych latach wyraźnie wzrosnąć.
Największe obawy dotyczą nie tyle powstania zupełnie nowych metod ataku, ile wykorzystania AI do szybszego wykrywania i wykorzystywania słabości istniejących systemów. Dotyczy to również infrastruktury przemysłowej.
1. Sztuczna inteligencja zmienia zasady gry. Chiny i Rosja wśród głównych zagrożeń
Jeszcze niedawno przeprowadzenie zaawansowanego cyberataku wymagało dużych zasobów, specjalistycznej wiedzy i czasu. Sztuczna inteligencja może stopniowo obniżać te bariery.
AI pozwala automatyzować analizę dużych ilości informacji, usprawniać wyszukiwanie podatności w oprogramowaniu i zwiększać skuteczność niektórych działań cyberprzestępczych. W praktyce oznacza to, że atakujący mogą działać szybciej i prowadzić więcej operacji jednocześnie.
NCSC wskazuje, że do 2028 roku państwa takie jak Chiny i Rosja będą najprawdopodobniej rutynowo wykorzystywać sztuczną inteligencję do realizacji swoich celów geopolitycznych w cyberprzestrzeni.
Brytyjskie służby szczególną uwagę zwracają na możliwości Chin, uznawanych za jedno z najpoważniejszych źródeł zagrożeń dla strategicznych systemów Wielkiej Brytanii.
Nie oznacza to jednak, że każdy przyszły atak będzie operacją sponsorowaną przez państwo. Rosnące możliwości AI mogą wykorzystywać również zorganizowane grupy przestępcze, dla których główną motywacją pozostaje zysk.
Richard Horne, szef NCSC, zwraca uwagę na wieloletnie zaniedbania w obszarze bezpieczeństwa technologicznego. Problem polega na tym, że słabości, które przez lata pozostawały niezauważone lub były tolerowane, mogą być teraz wykrywane i wykorzystywane na znacznie większą skalę.
To szczególnie istotne w przypadku infrastruktury krytycznej, obejmującej między innymi energetykę, transport, gospodarkę wodną i systemy niezbędne do funkcjonowania państwa.
Zakłócenie działania takich obiektów może mieć konsekwencje wykraczające daleko poza straty pojedynczego przedsiębiorstwa.
2. Fabryka podłączona do sieci. Automatyka przemysłowa staje przed nowym wyzwaniem
Współczesny zakład produkcyjny coraz mniej przypomina fabrykę, w której maszyny działają niezależnie od otoczenia.
Sterowniki PLC, falowniki, systemy SCADA, panele operatorskie i czujniki tworzą rozbudowane środowisko automatyki przemysłowej. Coraz częściej jest ono połączone z systemami informatycznymi przedsiębiorstwa, platformami analitycznymi i rozwiązaniami umożliwiającymi zdalny nadzór.
Takie podejście przynosi wymierne korzyści. Pozwala monitorować wydajność produkcji, analizować zużycie energii, szybciej identyfikować awarie i usprawniać zarządzanie całym zakładem.
Jednocześnie pojawiają się nowe zagrożenia.
Każde dodatkowe połączenie pomiędzy systemami wymaga odpowiedniego zabezpieczenia. Nieaktualne oprogramowanie, niewłaściwa konfiguracja czy słabo chroniony dostęp zdalny mogą zwiększać ryzyko incydentu.
Co ważne, cyberatak nie musi polegać na bezpośrednim przejęciu sterownika PLC, żeby doprowadzić do problemów produkcyjnych.
Wystarczy, że przedsiębiorstwo utraci dostęp do systemu zarządzania produkcją, dokumentacji technicznej albo danych potrzebnych do nadzorowania procesów. W niektórych sytuacjach konieczne może być nawet czasowe wstrzymanie pracy urządzeń do momentu potwierdzenia ich bezpiecznego działania.
Szczególnym wyzwaniem pozostają starsze instalacje przemysłowe.
W wielu fabrykach nadal pracują urządzenia mające kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt lat. Często są niezawodne pod względem mechanicznym i doskonale spełniają swoje podstawowe zadania. Problem pojawia się wtedy, gdy ich systemy sterowania nie były projektowane z myślą o współczesnych zagrożeniach cyfrowych.
Modernizacja takich instalacji nie zawsze jest prosta. Wymiana sterownika może wymagać dostosowania oprogramowania, sprawdzenia kompatybilności urządzeń, a niekiedy przebudowy części systemu.
Dlatego bezpieczeństwo automatyki przemysłowej powinno być rozpatrywane wspólnie przez działy IT, automatyków oraz specjalistów utrzymania ruchu.
Nie wystarczy bowiem zabezpieczyć komputerów biurowych, jeżeli systemy odpowiedzialne za działanie maszyn pozostają poza skutecznym nadzorem.
3. Utrzymanie ruchu w czasach cyberzagrożeń. Czy przemysł jest przygotowany?
Raport NCSC stawia przed przedsiębiorstwami ważne pytanie: czy potrafią utrzymać działalność, jeżeli część ich infrastruktury cyfrowej przestanie funkcjonować?
W przypadku zakładów produkcyjnych odpowiedź zależy od wielu czynników.
Podstawą pozostaje znajomość własnej infrastruktury. Firma powinna wiedzieć, jakie urządzenia pracują w jej systemach, które z nich mają dostęp do sieci, jakie oprogramowanie wykorzystują i czy producent nadal zapewnia im wsparcie techniczne.
Istotne jest również odpowiednie oddzielenie sieci biurowych od przemysłowych, kontrolowanie dostępu zdalnego, wykonywanie kopii zapasowych konfiguracji oraz regularna ocena dostępnych aktualizacji bezpieczeństwa.
W środowisku przemysłowym aktualizacje muszą być jednak planowane ostrożnie, z uwzględnieniem kompatybilności, bezpieczeństwa procesów i ciągłości produkcji.
Nie mniej ważna jest dostępność części zamiennych.
Jeżeli po incydencie okaże się, że określony sterownik, moduł komunikacyjny lub inne urządzenie wymaga wymiany, czas potrzebny na zdobycie odpowiedniego komponentu może mieć duże znaczenie dla wznowienia produkcji.
To obszar, w którym doświadczenie firm takich jak właśnie Automation Trader, gdzie dostarczanie komponentów automatyki przemysłowej, nabiera szczególnego znaczenia.
Dostęp do trudno osiągalnych podzespołów, znajomość rynku części zamiennych i możliwość znalezienia odpowiedniego rozwiązania mogą pomóc przedsiębiorstwom ograniczać czas przestojów. Oczywiście sama wymiana urządzenia nie usuwa przyczyn cyberataku i nie zastępuje odpowiednich zabezpieczeń informatycznych.
Pokazuje jednak, że odporność przemysłu wymaga kompleksowego podejścia. Obejmuje zarówno bezpieczeństwo cyfrowe, jak i niezawodność urządzeń, dostępność komponentów oraz przygotowanie procedur awaryjnych.
Warto przy tym pamiętać, że sztuczna inteligencja nie jest wyłącznie narzędziem atakujących. Może również wspierać wykrywanie nieprawidłowości, analizowanie zagrożeń i szybsze reagowanie na incydenty.
W praktyce oznacza to technologiczny wyścig, w którym przedsiębiorstwa muszą rozwijać swoje zabezpieczenia równolegle z postępującą cyfryzacją.
Brytyjskie ostrzeżenie nie oznacza, że w 2028 roku europejskie fabryki zostaną sparaliżowane przez cyberataki. Wskazuje jednak, że ryzyko wykorzystania AI przeciwko infrastrukturze krytycznej jest na tyle poważne, iż nie powinno być odkładane na później.
Dla przemysłu najważniejszy wniosek jest prosty: nowoczesna automatyzacja musi iść w parze z bezpieczeństwem i przygotowaniem na sytuacje awaryjne.
Bo o niezawodności fabryki decyduje dziś nie tylko jakość jej maszyn, ale również odporność całego systemu, który pozwala tym maszynom pracować.
